Recente berekeningen demonstreren de schaal van een zombillion in moderne economieën

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in economische kringen, en verwijst naar de enorme hoeveelheid schulden en inactieve kapitaal die in moderne economieën aanwezig is. Het is een relatief nieuwe term, maar de problemen die het beschrijft – stagnatie, deflatie, en de risico's van een langdurige periode van lage groei – zijn al decennialang aanwezig. Het begrip probeert de impact van deze economische "zombies", bedrijven en activa die nauwelijks renderen, te kwantificeren en te begrijpen.

De schaal van een zombillion is enorm en complex, en het begrijpen ervan vereist een diepgaande analyse van verschillende economische factoren. Deze factoren omvatten niet alleen de totale schuldniveaus, maar ook de efficiëntie van kapitaalallocatie, de productiviteitsgroei, en de mate van technologische innovatie. De aanwezigheid van zombibedrijven en -activa belemmert namelijk de groei van gezonde bedrijven en innovatie, doordat kapitaal wordt vastgehouden in minder productieve sectoren.

De Impact van Lage Rente op Zombibedrijven

Een van de belangrijkste oorzaken van de toename van zombibedrijven is het langdurige beleid van lage rentevoeten, dat vooral na de financiële crisis van 2008 is ingezet. Lage rentevoeten maken het voor bedrijven gemakkelijker om schulden aan te gaan en af te lossen, waardoor ze in staat zijn om te overleven, zelfs als ze niet winstgevend zijn. Dit leidt tot een situatie waarin bedrijven met een lage productiviteit en winstmarges in leven worden gehouden, ten koste van gezondere bedrijven die wel investeren in groei en innovatie. Deze kunstmatige levensvatbaarheid verstoort de natuurlijke selectieprocessen in de markt, waardoor kapitaal wordt misallocatie. Het gevolg is dat de economische groei vertraagt en de productiviteit stagneert. Het is een vicieuze cirkel: lage rentevoeten creëren zombibedrijven, die op hun beurt de economische groei remmen, wat de noodzaak voor nog lagere rentevoeten in de hand houdt.

De Rol van Banken en Financiële Instellingen

Banken en andere financiële instellingen spelen een cruciale rol in het in leven houden van zombibedrijven. Ze verstrekken leningen en herfinancieringen, zelfs aan bedrijven die in normale omstandigheden geen kredietwaardigheid zouden hebben. Dit komt doordat banken vaak bang zijn om verliezen te lijden op hun bestaande leningen aan deze bedrijven, en daarom bereid zijn om ze te blijven financieren. Ook overheidsgarantiestelsels kunnen een rol spelen, doordat ze banken beschermen tegen verliezen. Deze praktijk leidt tot een moral hazard-probleem, waarbij banken minder risico-averse worden en meer kansen nemen. Bovendien wordt kapitaal vastgehouden in minder productieve sectoren, wat de economische groei belemmert. Het is essentieel dat toezichthouders strenger toezicht houden op de kredietverlening aan zombibedrijven en dat banken worden gedwongen om hun kapitaalallocatie te herzien.

Jaar	Aantal Zombibedrijven (geschat)	Percentage van de totale bedrijven	Totale Schulden (geschat)
2010	500	8%	50 miljard euro
2015	800	12%	100 miljard euro
2020	1200	18%	180 miljard euro
2023	1500	22%	250 miljard euro

De bovenstaande tabel illustreert de alarmerende groei van het aantal zombibedrijven en hun schuldenlast in de afgelopen decennia. Deze trend is een duidelijk signaal dat er structurele problemen zijn in de economie die aangepakt moeten worden.

De Geografische Spreiding van Economische Zombies

Het fenomeen van zombibedrijven is niet beperkt tot één land of regio, maar is een wereldwijd probleem. Echter, de omvang en de aard van het probleem verschillen per land. In sommige landen, zoals Japan, is de aanwezigheid van zombibedrijven al decennialang een probleem, als gevolg van een langdurige periode van lage groei en deflatie. In andere landen, zoals Italië en Griekenland, is het probleem recenter ontstaan, als gevolg van de financiële crisis en de daaropvolgende schuldencrisis. In de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is het probleem minder ernstig, maar ook daar zijn er aanzienlijke aantallen zombibedrijven, vooral in sectoren die zwaar zijn getroffen door de coronapandemie. De geografische spreiding van zombibedrijven is dus sterk afhankelijk van de specifieke economische omstandigheden in elk land.

De Impact op Verschillende Sectoren

De impact van zombibedrijven varieert ook per sector. Sommige sectoren, zoals de bouwsector en de detailhandel, zijn meer vatbaar voor zombification dan andere. Dit komt doordat deze sectoren vaak gekenmerkt worden door een hoge concurrentie en lage winstmarges. Ook sectoren die sterk afhankelijk zijn van overheidssteun, zoals de landbouw en de scheepvaart, zijn vatbaar voor zombification. Het is belangrijk om de specifieke kenmerken van elke sector te analyseren om de omvang en de impact van zombibedrijven te begrijpen. Een gerichte aanpak, die rekening houdt met de specifieke omstandigheden van elke sector, is essentieel om het probleem effectief aan te pakken. Dit omvat het verminderen van overheidssteun aan zombibedrijven, het stimuleren van innovatie en productiviteitsgroei, en het aanmoedigen van herstructurering en consolidatie.

• Zombibedrijven remmen de productiviteitsgroei.
• Ze belemmeren de concurrentie en innovatie.
• Ze leiden tot een inefficiënte allocatie van kapitaal.
• Ze verhogen het risico op financiële instabiliteit.
• Ze vertragen de economische groei.

Het is duidelijk dat het probleem van zombibedrijven een serieuze bedreiging vormt voor de economische gezondheid van veel landen. Een proactieve aanpak is noodzakelijk om de negatieve effecten te beperken en de economie veerkrachtiger te maken.

Strategieën voor het Aanpakken van het Zombibedrijvenprobleem

Er zijn verschillende strategieën die kunnen worden ingezet om het probleem van zombibedrijven aan te pakken. Een van de belangrijkste strategieën is het normaliseren van het monetair beleid, door de rentevoeten te verhogen en de kwantitatieve versoepeling af te bouwen. Dit zal het voor zombibedrijven moeilijker maken om te overleven, en zal de markt dwingen om kapitaal efficiënter te alloceren. Een andere strategie is het verbeteren van het toezicht op de financiële sector, om te voorkomen dat banken en andere financiële instellingen zombibedrijven blijven financieren. Dit vereist strengere kapitaaleisen en betere risicobeoordelingen. Daarnaast is het belangrijk om de regelgeving te versimpelen en de administratieve lasten voor bedrijven te verminderen, om de concurrentie te stimuleren en innovatie te bevorderen. Tot slot is het essentieel om te investeren in onderwijs en onderzoek, om de productiviteit te verhogen en de economie voor te bereiden op de toekomst.

De Uitdagingen van Herstructurering en Liquidatie

Het herstructureren of liquideren van zombibedrijven is een complexe en uitdagende taak. Het kan leiden tot banenverlies en sociale onrust, en kan de economische groei verder vertragen. Daarom is het belangrijk om een zorgvuldige en geleidelijke aanpak te volgen. Herstructurering kan inhouden dat bedrijven worden gereorganiseerd, gesaneerd, of verkocht aan andere bedrijven. Liquidatie houdt in dat bedrijven worden opgedoekt en hun activa worden verkocht. Beide processen kunnen gepaard gaan met aanzienlijke kosten, zowel economisch als sociaal. Het is daarom essentieel om de sociale gevolgen van herstructurering en liquidatie te minimaliseren, bijvoorbeeld door werknemers te helpen bij het vinden van nieuw werk en door sociale vangnetten te versterken.

1. Verhoog de rentevoeten geleidelijk.
2. Verscherp het toezicht op de financiële sector.
3. Vereenvoudig de regelgeving.
4. Investeer in onderwijs en onderzoek.
5. Bied sociale vangnetten en omscholing aan werknemers.

Een effectieve aanpak vereist een combinatie van deze strategieën, en een zorgvuldige afweging van de kosten en baten.

De Link tussen Zombibedrijven en Systemische Risico's

De aanwezigheid van een groot aantal zombibedrijven kan systemische risico's in de financiële sector vergroten. Als een aantal zombibedrijven in financiële moeilijkheden komt, kan dit leiden tot een domino-effect, waarbij banken en andere financiële instellingen grote verliezen lijden. Dit kan de stabiliteit van het financiële systeem in gevaar brengen en leiden tot een kredietkrisis. Daarom is het essentieel om de systemische risico's die verbonden zijn aan zombibedrijven te monitoren en te beheersen. Dit vereist een nauwe samenwerking tussen toezichthouders, banken en andere financiële instellingen. Ook is het belangrijk om scenario-analyses uit te voeren om de impact van een mogelijke crisis te beoordelen en om de veerkracht van het financiële systeem te versterken.

De Toekomst van Economische Vitaliteit: Voorbij de Zombillon

De uitdaging om de economie te bevrijden van de greep van zombibedrijven vereist meer dan alleen korte-termijn oplossingen. Er is een fundamentele verschuiving in denken nodig, weg van het in leven houden van falende bedrijven en richting het stimuleren van innovatie, productiviteitsgroei en duurzame economische ontwikkeling. Dit betekent investeren in onderzoek en ontwikkeling, het creëren van een gunstig ondernemingsklimaat, en het aanmoedigen van risicokapitaal en investeringen in nieuwe technologieën. Bovendien is het belangrijk om de focus te leggen op het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden en competenties, om werknemers voor te bereiden op de arbeidsmarkt van de toekomst. Een gezonde economie is er een die zichzelf kan aanpassen en innoveren, en die niet afhankelijk is van kunstmatige levensvatbaarheid.

Een concrete toepassing hiervan zien we in de opkomst van cleantech-bedrijven. Deze bedrijven, die zich richten op duurzame energie en milieutechnologie, ontvangen steeds meer investeringen en creëren nieuwe banen. Hoewel sommigen van deze bedrijven nog in de beginfase zitten en afhankelijk zijn van subsidies, vertegenwoordigen ze een veelbelovende toekomst voor de economie. Door de focus te verleggen van zombibedrijven naar deze innovatieve bedrijven, kunnen we een duurzamere en veerkrachtigere economie creëren, die beter bestand is tegen toekomstige crises.